Het is niet vanzelfsprekend dat een overheid een onafhankelijke pers en betrouwbare (onderzoeks-) journalistiek steunt. Dat minister Plasterk serieus wil investeren in goede journalistiek en een commissie heeft ingesteld om te kijken naar de toekomst van de printmedia (lees: papieren kranten) is hem dus te prijzen. Dat hij het aandurft om op de dag van de presentatie van het rapport de meest opvallende aanbeveling (steun innovatie binnen journalistiek in printmedia/ kranten met geld uit een soort toeslag op een internetabonnement) de grond in durft te boren getuigt van inzicht en daadkracht. Het is jammer dat door deze ‘internettax’ de andere aanbevelingen onder lijken te sneeuwen. De commissieleden zijn gepokt en gemazeld in de mediawereld en konden dit voorzien.
Erger is dat de commissie niet gekeken heeft naar verdienmodellen, bedrijfsstrategieën en het strategisch inzetten van crossmedia. Er is veel aandacht voor operational excellence (distributie verbeteren, samenwerken, schaalvoordelen), maar de vraag waarom de krant überhaupt moet blijven bestaan is niet beantwoord. Natuurlijk, betrouwbare en onafhankelijke journalistiek is essentieel in een democratie, maar goede journalistiek tref je niet alleen bij kranten aan. Kranten moeten eens echt durven vernieuwen.
Misschien was het voor een aantal commissieleden een onmogelijke opdracht, maar dan geef je die terug. De commissie keek naar de combinatie dagbladen en journalistiek en ziet innovatie als één van de belangrijkste strategische antwoorden op een neergaande lijn in omzet. Het rapport gaat echter geheel voorbij aan de bedrijfsstrategie van kranten en de wensen van haar klanten. De strategie van kranten voor het internettijdperk was om nieuws te brengen (de scoops), het liefst voordat de concurrent het bracht. Vanaf pagina 5 is er dan wel plek voor wat achtergronden en duiding. Gelukkig pakt de krant het vandaag de dag heel anders aan en doet… nog exact hetzelfde. En dat terwijl er veel snellere nieuwsbronnen zijn gekomen.
Op dit moment begint de grote Volkskrant-dino te roepen “kwaliteit” en “buitenlandse correspondenten”. Vanuit zijn optiek heeft hij gelijk, maar zijn onderbuik is niet maatgevend, een krant maak je immers niet voor de redactie maar voor de lezer. En als ik dan kijk naar de bezoekersaantallen van Nu.nl, dan vindt de consument daar zijn nieuws en is daar kennelijk erg tevreden. Niet verwonderlijk, de kwaliteit daarvan is immers prima. Bovendien, de kranten gebruiken dezelfde nieuwsbronnen om grote delen van de krant te vullen. En op de buitenlandse correspondenten, de enige usp die kranten behalve de papieren verschijningsvorm nog lijken te hebben, wordt driftig bezuinigd.
Papiertijgers vergeten ook dat verschijningsdatum (of verschijningstijdstip) een wezenlijke factor is als je ‘de kwaliteit’ van journalistieke producties wilt bepalen. De e-paper versie van het NRC verschijnt dus ook pas als de papieren krant verschijnt, anders concurreert het kennelijk teveel…
Innovatie
Een bedrijf moet doorlopend met innovatie bezig zijn. Kranten zijn blijven stilstaan. Het ging te lang te goed. Funest voor topmensen bij mediabedrijven, die krijgen het idee aan het roer te staan van een geldfabriek en verliezen de core business (het bedienen van de klant) uit het oog. Nu de geldfabriek hapert moet de overheid bijspringen, krijgt de publieke omroep wel subsidie en hebben redacties teveel macht door die verschrikkelijke redactiestatuten.
Innovatie inzetten om een dalende omzet te keren is volstrekt bezopen, een bedrijf in een veranderende markt is doorlopend met innovatie en de bedrijfsstrategie bezig. De omroepen zagen de mogelijkheden van internet volop en zijn –weliswaar met subsidie van de overheid- prachtige websites gaan bouwen en brengen ook dagelijks nieuws. Waren ze alleen televisie blijven maken, dan hadden we geen Uitzendinggemist.nl gehad. De commerciële omroepen zijn –zonder subsidie- hetzelfde gaan doen. RTL Nieuws is een prachtig voorbeeld van goede en onafhankelijke journalistiek.
Het verschil tussen kranten en omroepen is steeds meer afgenomen. Het nieuws staat op de websites van de omroepen en op teletekst, het nieuws wordt via de journaals gebracht en de achtergronden bij het nieuws zijn te vinden in de actualiteitenrubrieken. En ja, een kwaliteitssite als Elsevier.nl brengt ook het algemene nieuws en geeft achtergronden. Daarnaast zijn er tientallen websites die het dagelijks nieuws voor een bepaald vakgebied brengen.
Wat maakt kranten dan uniek of anders? Papier. Achtergronden. Duiding. Diepgang. Historisch besef. Lokale/regionale contacten.
En juist daarin blinken ze niet uit. Ze concentreren zich nog steeds op nieuws, nieuws en nieuws.
De bedrijfsstrategie in de krantensector deugt niet. Dat heeft niets met innovatie, crossmedia of onafhankelijke journalistiek te maken.
- Internetheffing voor geld krantensector 'krankzinnig'
- De meerwaarde van buitenlandse correspondenten voor de nieuwe krant
Reacties
Nieuwe reactie inzenden